10 września

10 września jest 253. (w latach przestępnych 254.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 112 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Agapiusz, Aldona, Anioł, Antoni, Bernard, Datyw, Dydym, Dydymus, Feliks, Franciszek, Izabela, Kandyda, Karol, Klemens, Leon, Leona, Lucjusz, Łucjusz, Łukasz, Mikołaj, Mścibor, Nimfodora, Piotr, Polian, Poliana, Polianna, Pulcheria, Salwiusz, Sebastian, Sobiesław, Teodor i Wiktor.
• Belize - Święto Św. George'a Caye
• Chiny - Dzień Nauczyciela
• Gibraltar - Święto Gibraltaru
• Honduras - Dzień Dziecka
• USA - Dzień Babci i Dziadka
• Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• św. Mikołaja z Tolentino

[edytuj] Urodzili się

• 1167 - Aleksy II Komnen, cesarz bizantyjski (zm. 1183)
• 1487 - Juliusz III, papież (zm. 1555)
• 1638 - Maria Teresa Hiszpańska, królowa Francji, żona Ludwika XIV (zm. 1683)
• 1659 - Henry Purcell, angielski kompozytor (zm. 1695)
• 1797 - Piotr Wysocki, płk, przywódca spisku, który doprowadził do wybuchu Powstania Listopadowego, zesłaniec (zm. 1875)
• 1866 - Jeppe Aakjær, duński dziennikarz, pisarz (zm. 1930)
• 1876 - Stanisław Kętrzyński, polski historyk, dyplomata, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 1950)
• 1887 - Giovanni Gronchi, włoski polityk, prezydent (zm. 1978)
• 1890 - Franz Werfel, austriacki pisarz (zm. 1945)
• 1890 - Mortimer Wheeler, brytyjski archeolog (zm. 1976)
• 1891 - Ignacy Matuszewski, polski polityk, publicysta (zm. 1946)
• 1892 - Mieczysław Myszkiewicz, polski aktor (zm. 1943)
• 1892 - Arthur Holly Compton, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1962)
• 1892 - Antoni Roman, polski polityk, minister (zm. 1951)
• 1903 - Janusz Witwicki, polski architekt, historyk sztuki (zm. 1946)
• 1906 - Antoni Bohdziewicz, polski reżyser, pedagog (zm. 1970)
• 1906 - Ruth Stafford Peale, amerykańska działaczka religijna (zm. 2008)
• 1908 - Władysław Dworakowski, polski polityk, wicepremier (zm. 1976)
• 1908 - Irena Kuczborska, polska grafik (zm. 1971)
• 1909 - Józef Pieracki, polski aktor (zm. 1988)
• 1914 - Robert Wise, amerykański reżyser filmowy (zm. 2005)
• 1915 - Hasse Ekman, szwedzki aktor, reżyser filmowy (zm. 2004)
• 1915 - Edmond O'Brien, amerykański aktor (zm. 1985)
• 1918 - Anna Bidwell, polska tłumaczka, dziennikarka (zm. 1993)
• 1918 - Ruta Czaplińska, polska działaczka NZW (zm. 2008)
• 1919 - Jan Rostworowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1975)
• 1919 - Mieczysław Wojnicki, polski piosenkarz (zm. 2007)
• 1922 - Yma Sumac, peruwiańska śpiewaczka operowa (zm. 2008)
• 1926 - Ladislav Adamec, czechosłowacki polityk, premier Czechosłowacji (zm. 2007)
• 1929 - Olga Krzyżanowska, polska lekarka, polityk, senator RP
• 1933 - Jewgienij Chrunow, radziecki kosmonauta (zm. 2000)
• 1933 - Karl Lagerfeld, niemiecki projektant mody
• 1933 - Irena Pomorska, polska egiptolog (zm. 2008)
• 1933 - Mateusz Święcicki, polski kompozytor, dziennikarz radiowy (zm. 1985)
• 1938 - James Trefil, amerykański biolog, pisarz
• 1939 - Elżbieta Chojnacka, polska klawesynistka
• 1943 - Aleksander Łuczak, polski historyk, polityk
• 1945 - Jose Feliciano, amerykański muzyk
• 1946 - Marian Cholerek, polski reżyser, scenarzysta, producent filmów animowanych
• 1947 - Jacek Sawaszkiewicz, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 1999)
• 1948 - Charles Simonyi, amerykański informatyk, kosmiczny turysta
• 1949 - Marek Jasiński, polski kompozytor, pedagog
• 1950 - Joe Perry, amerykański gitarzysta i wokalista zespołu Aerosmith
• 1950 - Tadeusz Adam Jakubiak, polski historyk, działacz społeczny (zm. 1996)
• 1952 - Zdzisław Zawadzki, polski basista zespołów: Breakout i Perfect (zm. 1998)
• 1955 - Marja-Liisa Hämäläinen, fińska narciarka klasyczna
• 1956 - Danuta Rynkiewicz, polska aktorka
• 1957 - Paweł Huelle, polski pisarz
• 1958 - Chris Columbus, amerykański reżyser filmowy
• 1960 - Colin Firth, angielski aktor
• 1964 - Jegor Letow, rosyjski wokalista (zm. 2008)
• 1966 - Joe Nieuwendyk, kanadyjski hokeista
• 1967 - Michał Jarmicki, polski aktor
• 1968 - Guy Ritchie, brytyjski reżyser filmowy
• 1969 - Big Daddy Kane, amerykański raper
• 1970 - Jacek Grondowy, polski aktor
• 1972 - Monika Stefaniak, polska aktorka
• 1974 - Ryan Phillippe, amerykański aktor
• 1976 - Gustavo Kuerten, brazylijski tenisista
• 1979 - Jacob Young, amerykański aktor
• 1980 - Mikey Way, basista zespołu My Chemical Romance
• 1981 - Germán Denis, argentyński piłkarz

[edytuj] Zmarli

•   690 - Teodor z Tarsu, święty, bizantyjski teolog, zakonnik, arcybiskup Canterbury (ur. 602)
•   918 - Baldwin II Łysy, hrabia Flandrii (ur. ok. 863)
•   954 - Ludwik IV Zamorski, król zachodniofrankijski (ur. 920)
• 1167 - Matylda, cesarzowa Niemiec, żona Henryka V (ur. 1102)
• 1197 - Henryk z Szampanii, hrabia Szampanii, król Jerozolimy (ur. 1166)
• 1308 - Go-Nijō, cesarz Japonii (ur. 1285)
• 1382 - Ludwik Węgierski, król Polski i Węgier (ur. 1326)
• 1419 - Jan Nieustraszony, książę Burgundii (ur. 1371)
• 1669 - Henrietta Maria Burbon, królowa Anglii, Szkocji i Irlandii, żona Karola I Stuarta (ur. 1609)
• 1749 - Émilie du Châtelet, francuska matematyk, fizyk, pisarka (ur. 1706)
• 1797 - Mary Wollstonecraft, angielska pisarka, publicystka (ur. 1759)
• 1821 - Franciszek Zabłocki, polski pisarz (ur. 1752)
• 1827 - Ugo Foscolo, włoski pisarz (ur. 1778)
• 1898 - Elżbieta Bawarska, cesarzowa Austrii, królowa Węgier (ur. 1837)
• 1919 - Stanisław Dzierzbicki, polski ekonomista, wicepremier, minister (ur. 1854)
• 1939 - Władysław Raginis, polski kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, dowódca w bitwie pod Wizną (ur. 1908)
• 1939 - Marian Buczek, polski działacz komunistyczny (ur. 1896)
• 1943 - Jerzy Kamil Weintraub, polski poeta, publicysta, tłumacz (ur. 1916)
• 1944 - Józef Szczepański, polski poeta, żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1922)
• 1948 - Ferdynand I Koburg, car Bułgarii (ur. 1861)
• 1963 - Czesław Straszewicz, polski pisarz (ur. 1904)
• 1974 - Melchior Wańkowicz, polski pisarz, publicysta (ur. 1892)
• 1975 - George Thomson, angielski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1892)
• 1976 - Dalton Trumbo, amerykański pisarz, scenarzysta i reżyser filmowy (ur. 1905)
• 1983 - Balthazar Johannes Vorster, południowoafrykański polityk, premier i prezydent RPA (ur. 1915)
• 1983 - Felix Bloch, szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1905)
• 1985 - Ernst Öpik, estoński astronom (ur. 1893)
• 1988 - Witold Dederko, polski fotografik, fotoreporter, aktor (ur. 1906)
• 1991 - Jan Józef Lipski, polski eseista, krytyk literacki, założyciel KOR (ur. 1926)
• 1994 - Amy Clampitt, amerykańska poetka (zm. 1920)
• 1997 - George Schaefer, amerykański reżyser filmowy (ur. 1920)
• 1999 - Tadeusz Kaczyński, polski muzykolog, krytyk muzyczny (ur. 1932)
• 1999 - Alfredo Kraus, hiszpański śpiewak operowy (tenor) (ur. 1927)
• 1999 - Zbigniew Szymonowicz, polski pianista, kompozytor (ur. 1922)
• 2005 - Hermann Bondi, brytyjski matematyk, kosmolog pochodzenia austriackiego (ur. 1919)
• 2006 - Taufa'ahau Tupou IV, król Tonga (ur. 1918)
• 2007 - Jane Wyman, amerykańska aktorka (ur. 1917)
• 2008 - Domagoj Kapec, chorwacki hokeista (ur 1989)

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1526 - sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi polskiemu, inkorporacja Mazowsza
• 1930 - aresztowano przywódców Centrolewu i osadzono ich w więzieniu wojskowym w Brześciu nad Bugiem.
• 1939 - kapitulacja załogi kpt. Władysława Raginisa po obronie Wizny.
• 1939 - w Bydgoszczy w ulicznych egzekucjach Niemcy rozstrzelali ponad tysiąc osób.
• 1944 - 41. dzień powstania warszawskiego: walki powietrzne samolotów radzieckich z niemieckimi.
• 1946 - napad UPA na Łodzinę, Hłomczę i Witryłów
• 2000 - po zderzeniu z gazowcem m/v Lady Elena zatonął polski jacht Bieszczady.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

•   422 - św. Celestyn I wybrany na papieża.
•   506 - wizygoccy biskupi Galii spotkali się na synodzie w Agde.
• 1419 - książę Burgundii Jan Nieustraszony zamordowany przez popleczników późniejszego króla Francji, Karola VII.
• 1608 - John Smith wybrany przywódcą angielskiej kolonii w Wirginii w Ameryce Północnej.
• 1721 - Rosja podpisała ze Szwecją pokój w Nystad.
• 1759 - wojna siedmioletnia: na Zalewie Szczecińskim koło Nowego Warpna i Ueckermünde (obecnie pogranicze polsko-niemieckie) rozegrała się pierwsza w historii pruskiej floty bitwa morska. Starły się siły szwedzkie i pruskie. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Szwecji, której flotyllą dowodził kapitan Rutensparne.
• 1776 - Nathan Hale zaofiarował współpracę jako szpieg.
• 1798 - bitwa pod St. George's Caye, Brytyjski Honduras pokonał Hiszpanię.
• 1813 - wojna brytyjsko-amerykańska: bitwa o Jezioro Erie.
• 1823 - Simón Bolívar prezydentem Peru.
• 1846 - Elias Howe opatentował maszynę do szycia.
• 1858 - George Mary Searle odkrył asteroidę 55 Pandora.
• 1897 - w Pensylwanii w USA oddział policyjny zastrzelił dziewiętnastu nieuzbrojonych górników.
• 1898 - w Genewie Elżbieta Bawarska, żona cesarza Franciszka Józefa I, zasztyletowana przez włoskiego anarchistę.
• 1913 - pierwsza autostrada połączyła wybrzeża USA.
• 1919 - podpisano traktat pokojowy między państwami Ententy a Austrią.
• 1921 - w Berlinie otwarto pierwszy w Europie odcinek autostrady.
• 1926 - pisarka Grazia Deledda otrzymała Nagrodę Nobla.
• 1927 - Francja pierwszy raz wygrała w Pucharze Davisa.
• 1939 - II wojna światowa: Kanada wypowiedziała wojnę Niemcom.
• 1942 - II wojna światowa: niemiecka 6 Armia rozpoczęła oblężenie Stalingradu.
• 1943 - II wojna światowa: nazistowskie Niemcy zajęły Rzym.
• 1945 - były premier Norwegii Vidkun Quisling skazany na śmierć za kolaborację z hitlerowcami.
• 1951 - Wielka Brytania nałożyła embargo na Iran.
• 1961 - satelita TIROS 3 jako pierwszy w historii wykrył i sfotografował huragan z kosmosu.
• 1963 - afroamerykańscy uczniowie pierwszy raz rozpoczęli naukę w amerykańskiej szkole państwowej w Alabamie.
• 1967 - ludność Gibraltaru w wolnym referendum wypowiedziała się za pozostaniem nadal częścią Wielkiej Brytanii.
• 1972 - reprezentacja Polski w piłce nożnej pod wodzą Kazimierza Górskiego zdobyła złoty medal na igrzyskach olimpijskich w Monachium.
• 1974 - Portugalia uznała niepodległość Gwinei Bissau.
• 1976 - w pobliżu Zagrzebia w Jugosławii zderzyły się dwa samoloty; zginęło 176 osób.
• 1977 - we Francji ostatni raz użyto gilotyny; Hamida Djandoubi zgilotynowany w więzieniu Baumettes w Marsylii.
• 1981 - po 40 latach w USA Guernica Pabla Picassa powróciła do Hiszpanii.
• 1988 - Osama ibn Laden założył w Afganistanie Al-Kaidę.
• 1990 - papież Jan Paweł II poświęcił największą w Afryce świątynię – Bazylikę Matki Boskiej Królowej Pokoju w Jamusukro w Wybrzeżu Kości Słoniowej.
• 2000 - ostatnie przedstawienie Kotów w Broadway Theatre.
• 2001 - wybory parlamentarne w Norwegii.
• 2002 - Szwajcaria przystąpiła do ONZ.
• 2003 - szwedzka minister spraw zagranicznych Anna Lindh ugodzona nożem.
• 2008 - oddano do użytku znajdujący się w pobliżu Genewy (Szwajcaria) Wielki Zderzacz Hadronów.