1 września

1 września jest 244. (w latach przestępnych 245.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 121 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Amon, August, Beatrycze, Bronisław, Bronisława, Donat, Dzirżysław, Egidia, Feliks, Gedeon, Idzi, Melecjusz, Michał, Miłodziad, Ruta, Sator, Satora, Sykstus, Werena i Witalis
• Dzień Pokoju (Międzynarodowy Dzień Pokoju)
• Dzień Kombatanta (Dzień Weterana)
• Święto Wojsk Obrony Przeciwlotniczej
• Erytrea - Początek Zbrojnego Powstania
• Libia - Święto Rewolucji
• Singapur - Dzień Nauczyciela
• Słowacja - Święto Konstytucji
• Uzbekistan - Święto Niepodległości

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

Niemieccy żołnierze przekraczają granicę w Sopocie - 1939

• 1364 - Papież Urban V wydał bullę powołującą do życia Akademię Krakowską.
• 1435 - W bitwie pod Wiłkomierzem nad rzeką Świętą wojska polsko-litewskie pokonały armię Świdrygiełły i posiłkującego go zakonu kawalerów mieczowych.
• 1882 - Ludwik Waryński założył pierwszą polską partię socjalistyczną I Proletariat.
• 1919 - Polska podpisała zawieszenie broni z Ukrainą.
• 1939 - Wojska III Rzeszy Niemieckiej napadły na terytoria Polskie rozpoczynając II wojnę światową - kampanię wrześniową; prezydent Ignacy Mościcki wprowadził na terytorium całego państwa stan wojenny.
• 1944 - 32. dzień powstania warszawskiego: zakończenie ewakuacji żołnierzy i części ludności cywilnej Starówki do Śródmieścia.
• 1949 - Utworzono Związek Bojowników o Wolność i Demokrację.
• 1979 - Została utworzona Konfederacja Polski Niepodległej.
• 1994 - Na dworcu PKS w Krakowie został pozostawiony nieuzbrojony ładunek wybuchowy. Terrorysta, nazywający siebie "Gumisiem" zażądał 500 tysięcy marek okupu, grożąc podłożeniem ładunków bez ostrzeżenia.
• 1997 - Telewizja RTL7 wyemitowała pierwszy odcinek amerykańskiej mydlanej opery Sunset Beach.
• 1998 - Zdjęto z anteny słynny teleturniej Koło Fortuny.
• 2007 - Dwa samoloty typu Zlin 526 zderzyły się na pokazach Radom Air Show 2007. Zginęło dwóch pilotów, w tym założyciel AZL Żelazny.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

• 1181 - Lucjusz III został wybrany na papieża.
• 1271 - Grzegorz X został wybrany na papieża.
• 1449 - Chiński cesarz Zhu Qizhen został pokonany i ujęty przez Ojratów pod wodzą Esena. Koniec militarnej przewagi dynastii Ming nad koczownikami.
• 1870 - Wojna francusko-pruska: rozpoczęła się bitwa pod Sedanem, w wyniku której Napoleon III Bonaparte został wzięty do niewoli.
• 1906 - W celu stłumienia rewolucji rząd rosyjski powołał polowe sądy wojskowe, które skazały ma śmierć ponad 6 tys. osób.
• 1914 - Sankt Petersburg zmienił nazwę na Piotrogród.
• 1920 - Francja utworzyła Liban, pozostający pod jej protektoratem do 1946.
• 1923 - 140 000 ludzi zginęło w trzęsieniu ziemi w Tokio i Jokohamie.
• 1928 - Albania została ogłoszona królestwem. Królem został Zog I.
• 1939 - Wybuchła II wojna światowa.
• 1951 - Podpisano pakt ANZUS
• 1969 - W Libii nastąpił przewrót wojskowy, proklamowano utworzenie Libijskiej Republiki Arabskiej. Muammar al-Kadafi, obaliwszy króla Idrisa I, objął władzę.
• 1983 - Południowokoreański samolot pasażerski został zestrzelony przez radzieckie samoloty wojskowe.
• 1985 - Odnaleziono wrak Titanica.
• 1991 - Uzbekistan uzyskał niepodległość.
• 2004 - Szkoła w Biesłanie w Osetii Północnej (Rosja) została opanowana przez napastników domagających się wycofania wojsk rosyjskich z Czeczenii.

[edytuj] Urodzili się

• 1288 - Ryksa Elżbieta, królowa Polski i Czech (zm. 1335)
• 1646 - Jan Drews, polski pisarz, jezuita (zm. 1710)
• 1651 - Natalia Naryszkina, caryca Rosji, żona Aleksego I Romanowa (zm. 1694)
• 1653 - Johann Pachelbel, niemiecki kompozytor (zm. 1706)
• 1711 - Wilhelm IV Orański, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (zm. 1751)
• 1820 - Karol Scheibler, polski przedsiębiorca (zm. 1881)
• 1835 - Rafał Kalinowski, święty, polski duchowny katolicki, karmelita (zm. 1907)
• 1854 - Engelbert Humperdinck, niemiecki kompozytor (zm. 1921)
• 1866 - James J. Corbett, amerykański bokser (zm. 1933)
• 1875 - Edgar Rice Burroughs, amerykański pisarz (zm. 1950)
• 1877 - Francis William Aston, angielski fizyk, chemik, noblista (zm. 1945)
• 1881 - Octave Aubry, francuski pisarz (zm. 1946)
• 1887 - Blaise Cendrars, francuski pisarz (zm. 1961)
• 1888 - Olga Drahonowska-Małkowska, polska instruktorka harcerstwa, twórczyni polskiego skautingu (zm. 1979)
• 1896 - André Hunebelle, francuski reżyser filmowy (zm. 1985)
• 1896 - Bhaktivedanta Swami, hinduski duchowny (zm. 1977)
• 1898 - Wilhelm Fuchs, niemiecki działacz nazistowski, zbrodniarz wojenny (zm. 1947)
• 1899 - Andriej Płatonow, rosyjski pisarz (zm. 1951)
• 1900 - Kazimierz Wiłkomirski, polski wiolonczelista, dyrygent, kompozytor (zm. 1995)
• 1900 - Urho Kekkonen, fiński polityk, premier i prezydent Finlandii (zm. 1986)
• 1901 - Jerzy Braun, polski pisarz (zm. 1975)
• 1901 - Bolesław Filipiak, polski duchowny katolicki, kardynał (zm. 1978)
• 1903 - Piotr Erlich, polski aktor (zm. 1982)
• 1904 - Stefan Brem, polski aktor (zm. 1975)
• 1904 - Karl Ernst, niemiecki działacz nazistowski, szef SA w Berlinie (zm. 1934)
• 1904 - Wiesław Mirewicz, polski aktor (zm. 1974)
• 1906 - Joaquin Balaguer, dominikański polityk, prezydent Dominikany (zm. 2002)
• 1907 - Bronisław Broński, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1970)
• 1910 - Pierre Bézier, francuski matematyk (zm. 1999)
• 1910 - Ewa Kołaczkowska, polska pisarka (zm. 1985)
• 1912 - Kornelia Dobkiewiczowa, polska pisarka (zm. 1990)
• 1913 - Christian Nyby, amerykański reżyser filmowy (zm. 1993)
• 1918 - Tadeusz Gwiazdowski, polski aktor (zm. 1983)
• 1920 - Hubert Lampo, belgijski pisarz (zm. 2006)
• 1921 - Rajmund Kazimierz Łaszczyński, polski wojskowy (zm. 1994)
• 1922 - Vittorio Gassman, włoski aktor (zm. 2000)
• 1922 - Rajmund Kaczyński, polski fizyk, żołnierz AK, ojciec Lecha i Jarosława Kaczyńskich (zm. 2005)
• 1922 - Irena Burawska, polska aktorka (zm. 2007)
• 1922 - Yvonne De Carlo, kanadyjska aktorka
• 1923 - Rocky Marciano, amerykański bokser (zm. 1969)
• 1923 - Barbara Zbrożyna, polska rzeźbiarka (zm. 1995)
• 1925 - Roy Glauber, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla
• 1925 - Maciej Urbaniec, polski grafik (zm. 2004)
• 1926 - Abdur Rahman Biswas, banglijski polityk, prezydent Bangladeszu
• 1928 - Jerzy Gawrysiak, polski polityk, minister
• 1929 - Zbigniew Kubikowski, polski pisarz (zm. 1984)
• 1929 - Anne Ramsey, amerykańska aktorka (zm. 1988)
• 1929 - Tadeusz Wieżan, polski operator filmowy, pisarz (zm. 1982)
• 1930 - Andrzej Grzybowski, polski aktor
• 1933 - Conway Twitty, amerykański piosenkarz (zm. 1993)
• 1935 - Emir Buczacki, polski aktor (zm. 1990)
• 1935 - Seiji Ozawa, japoński dyrygent
• 1936 - Alain Ayache, francuski dziennikarz (zm. 2008)
• 1939 - Lily Tomlin, amerykańska aktorka
• 1940 - Alton Ellis, jamajski muzyk reggae (zm. 2008)
• 1942 - C. J. Cherryh, amerykańska pisarka fantasy i fantastyki naukowej
• 1943 - Andrzej Jakóbiec, polski trębacz jazzowy (zm. 2005)
• 1943 - Teresa Tutinas, polska piosenkarka
• 1945 - Margaret Ewing, szkocka polityk (zm. 2006)
• 1946 - Franciszek Gaik, polski ekonomista, polityk, minister
• 1946 - Barry Gibb, australijski wokalista zespołu Bee Gees
• 1946 - Roh Moo-hyun, koreański polityk, prezydent Korei Południowej
• 1947 - Tadeusz Kijański, polski reżyser filmowy
• 1947 - Jan Mitka, polski aktor teatralny (zm. 1980)
• 1948 - Józef Życiński, polski duchowny, arcybiskup lubelski
• 1949 - Mirosław Chojecki, polski wydawca, członek KOR
• 1949 - Tadeusz Pikus, polski duchowny katolicki, biskup warszawski
• 1950 - Michaił Fradkow, rosyjski polityk, premier Rosji
• 1950 - Andrzej Maj, polski reżyser teatralny i filmowy (zm. 2005)
• 1951 - Alicja Butkiewicz, polska aktorka
• 1951 - Nicu Ceauşescu, syn Nicolae i Eleny (zm. 1996)
• 1952 - Abel Braga, brazylijski piłkarz, trener piłkarski
• 1953 - Ahmad Szach Masud, afgański dowódca wojskowy, przywódca mudżahedinów, polityk (zm. 2001)
• 1954 - Henryk Niebudek, polski aktor
• 1954 - Józef Tracz, polski zapaśnik stylu klasycznego
• 1955 - Bruce Foxton, angielski basista zespołu The Jam
• 1957 - Gloria Estefan, amerykańska piosenkarka pochodzenia kubańskiego
• 1959 - Neli Topałowa, bułgarska aktorka, polityk
• 1961 - Bam Bam Bigelow, amerykański wrestler (zm. 2007)
• 1961 - Christopher Ferguson, amerykański astronauta
• 1961 - Krzysztof Szatrawski, polski pisarz, krytyk muzyczny i literacki
• 1962 - Ruud Gullit, holenderski piłkarz, reprezentant Holandii
• 1965 - Nils Tavernier, francuski aktor, reżyser filmowy
• 1966 - Tim Hardaway, amerykański koszykarz
• 1968 - Mohamed Atta, egipski terrorysta, przywódca zamachowców z 11 września 2001 (zm. 2001)
• 1971 - Maciej Balcar, polski wokalista zespołu Dżem, aktor
• 1971 - Hakan Şükür, turecki piłkarz
• 1971 - Hussain Rasheed, iracki tenisista (zm. 2006)
• 1973 - J. D. Fortune, kanadyjski wokalista zespołu INXS
• 1974 - Marcin Pieczonka, polski reżyser, scenarzysta filmowy
• 1974 - Renārs Kaupers, łotewski muzyk zespołu Brainstorm
• 1976 - Mauro Cantoro, argentyński piłkarz
• 1981 - Michael Maze, duński tenisista stołowy
• 1982 - Jeffrey Buttle, kanadyjski łyżwiarz figurowy
• 1983 - José Antonio Reyes, hiszpański piłkarz
• 1983 - Natalia Przybysz, polska wokalistka zespołu Sistars
• 1983 - Riccardo Riccò, włoski kolarz szosowy
• 1989 - Bill Kaulitz, niemiecki wokalista zespołu Tokio Hotel
• 1989 - Tom Kaulitz, niemiecki gitarzysta zespołu Tokio Hotel

[edytuj] Zmarli

•   921 - Ryszard I Prawodawca, książę Burgundii (ur. ok. 867)
• 1067 - Baldwin V z Lille, hrabia Flandrii (ur. ?)
• 1126 - Świętosława Swatawa, królowa Czech, żona Wratysława II (ur. ok. 1041/1048)
• 1159 - Hadrian IV, papież (ur. ok. 1115)
• 1373 - Jan Stryprock, polski duchowny katolicki, biskup warmiński (ur. ?)
• 1557 - Jacques Cartier, francuski podróżnik, odkrywca (ur. 1491)
• 1648 - Marin Mersenne, francuski matematyk (ur. 1588)
• 1680 - Go-Mizunoo, cesarz Japonii (ur. 1596)
• 1715 - Ludwik XIV, król Francji (ur. 1638)
• 1838 - William Clark, amerykański podróżnik, odkrywca (ur. 1770)
• 1920 - Teresa Grodzińska, polska sanitariuszka (ur. 1899)
• 1939 - Konrad Guderski, polski dowódca obrony Poczty Polskiej w Gdańsku (ur. 1900)
• 1941 - Bolesław Miklaszewski, polski chemik, ekonomista, polityk, minister, rektor SGH (ur. 1871)
• 1944 - polegli w powstaniu warszawskim:
  • Zygmunt Batowski, polski historyk sztuki, muzeolog (ur. 1876)
  • Krystyna Dąbrowska, polska rzeźbiarka, sanitariuszka, żołnierz AK, uczestniczka powstania warszawskiego (ur. 1906)
  • Mieczysław Kurowski, polski żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (ur. ok. 1923)
• 1954 - Joanna Kozicka, polska reżyser (ur. 1929)
• 1957 - Sabine Kalter, polska śpiewaczka operowa (kontralt) (ur. 1889)
• 1959 - Marceli Struszyński, polski chemik (ur. 1880)
• 1964 - Stanisław Daczyński, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1892)
• 1967 - Ilse Koch, niemiecka działaczka nazistowska, zbrodniarka wojenna (ur. 1906)
• 1970 - François Mauriac, francuski pisarz (ur. 1885)
• 1977 - Elżbieta Dziewońska, polska aktorka (ur. 1903)
• 1977 - Henryk Wars, polski kompozytor, autor piosenek (ur. 1902)
• 1981 - Antoni Jahołkowski, polski aktor teatralny (ur. 1931)
• 1981 - Albert Speer, niemiecki architekt, polityk, działacz nazistowski, minister zbrojeń III Rzeszy (ur. 1905)
• 1982 - Władysław Gomułka, polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR, wicepremier, I sekretarz KC PZPR (ur. 1905)
• 1986 - Murray Hamilton, amerykański aktor (ur 1923)
• 1988 - Luis Alvarez, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1911)
• 1989 - Kazimierz Deyna, polski piłkarz, reprezentant Polski, mistrz olimpijski (ur. 1947)
• 1989 - Tadeusz Sendzimir, polski inżynier, wynalazca (ur. 1894)
• 1992 - Piotr Jaroszewicz, polski generał, polityk, minister górnictwa, wicepremier i premier Polski (ur. 1909)
• 1998 - Józef Krupiński, polski poeta (ur. 1930)
• 2005 - Zdobysław Stawczyk, polski lekkoatleta, sprinter, zwycięzca plebiscytu Przeglądu Sportowego (ur. 1923)
• 2005 - Stefania Woytowicz, polska śpiewaczka operowa (sopran) (ur. 1922)
• 2006 - György Faludy, węgierski pisarz (ur. 1910)
• 2007 - Piotr Banachowicz, polski pilot, członek grupy akrobacyjnej AZL Żelazny (ur. 1982)
• 2007 - Witold Leszczyński, polski reżyser filmowy (ur. 1933)
• 2007 - Lech Marchelewski, polski lotnik, podpułkownik, założyciel grupy akrobacyjnej AZL Żelazny (ur. 1947)
• 2007 - Viliam Schrojf, słowacki piłkarz, reprezentant Czechosłowacji (ur. 1931)
• 2008 - Carl Kaufmann, niemiecki lekkoatleta, dwukrotny medalista olimpijski (ur. 1936)
• 2008 - Don LaFontaine, amerykański aktor głosowy (ur. 1940)

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• św. Idzi